औरंगाबाद परिसर – वेरूळ – अजंठा- पैठण (2) : बीबी का मकबरा आणि पाणचक्की


बिबी का मकबरा

ताज महल हा एक भव्यदिव्य मकबरा एका प्रेमी नवर्‍याने (शहजहान) आपल्या बायकोवरच्या (मुमताज) प्रेमाखातर बनवला होता. त्याची प्रतिकृती असलेला आणि त्याच्या रचनेवर बेतलेला ‘बिबी का मकबरा’ मात्र एका मुलाने त्याच्या आईच्या स्मरणार्थ बांधलेला मकबरा आहे.

औरंगजेबाचा मुलगा आजमशहा याने त्याची आई, रबिया दुर्राणी उर्फ दिलरस-बानू-बेगम हीच्या स्मरणार्थ हा मकबरा बांधला. खरंतर आजमशहाला हे स्मारक ताज महल पेक्षाही भव्यदिव्य बनवायचे होते पण औरंगजेबाने दिलेल्या ‘बजेट’ मधे ते शक्य झाले नाही. पण ह्या कलाकृतीची नेहमी ताज महल बरोबर तुलना झाल्यामुळे आणि ताज महल इतके भव्यदिव्य नसल्यामुळे जरा दुर्लक्षीत होउन तेवढी लोकप्रियता नाही मिळाली. ह्या ‘बीबी का मकबर्‍या’ला ‘दख्खनी ताज’ असेही म्हटले जाते.

प्रवेशद्वारावर असलेला हा माहिती फलक. बरीच तांत्रिक माहिती दिली आहे त्याच्यावर.

प्रवेशद्वार

प्रवेशद्वारावर असलेल्या काळ्या डागांवरूनच पुरातत्व विभागचे काम आणि एकंदरीत पुराणवास्तूंबद्दलची आस्था दिसत होती. त्यामुळे आत काय बघायला मिळेल ह्याची कल्पना येत होती. बीबी का मकबरा हा का दुर्लक्षीत राहिला ह्याचे कारण दिसतेच आहे. तरी बरें इथे यायच्या रस्त्याचे फोटो नाही काढले. असो.

दुरुन डोंगर साजरे ह्याची प्रचिती देणारे हे फोटोज. लांबून काढलेल्या ह्या फोटोंमधून ह्या स्मारकाचे सौंदर्य टिपण्याचा प्रयत्न करण्याचा प्रयत्न केला आहे.


हा फोटो मस्त आहे मला खुप आवडतो, मस्त सूर्यास्ताच्या रंगांच्या उधळणीच्या बॅकड्रॉपवर उडणार्‍या पक्षांचा थवा मस्त मन मोहवून गेला होता.

बिबी का मकबर्याचे सध्याचे दुर्दैवाचे दशावतार

अतिशय गलथानपणे कामे चालू आहेत. सगळी रया घालवून टाकली आहे ह्या स्मारकाच्या सौंदर्याची.

मी आणि माझी बच्चे कंपनी.

तर, असा हा सो-कॉल्ड सुंदर बीबी का मकबरा बघून पुढे निघालो पाणचक्की  बघायला.

पाणचक्की:

ही पाणचक्की तंत्रज्ञानाचा एक अनोखा नमुना आहे. १० किमी अंतरावरून भूमीगत मातीच्या नळांमधून पाणी ह्या पाणचक्कीत आणून ‘सायफन‘ पद्धातीने वर चढवून या पाण्याचा एक गतिमान प्रवाह तयार केला आहे. ह्या गतिमान प्रवाहापासून उर्जा तयार करून एक भव्य लोखंडी पंखा त्या उर्जेवर फिरवला जातो. ह्या पंख्यावर एक जाते बसवले आहे हे ह्या टर्बाईन सदृश्य पंख्यामुळे फिरते. हीच ती पाणचक्की, पाण्याच्या जोरावर फिरली जाणारी चक्की. इथे एक कृत्रिम धबधबा तयार केलेलाआहे. त्या धबधब्यामुळे इथेले वातावरण एकदम थंड असते. अगदी एअरकंडीशनरच्या कूलिंग प्रमाणे थंडगार. औरंगाबादच्या गरमागरम हवामानात हा पाण्याचा नैसर्गिक थंडावा खरंच गार करतो आपल्याला.

बाबा-शाह-मुसाफिर हे एक सुफी संत ह्या पाणचक्कीवर पीठ तयार करून एक अन्नछत्र चालवत अही एक कहाणी आहे. ह्यांचा एक दर्गा ही आहे ह्या पाणचक्कीच्या परिसरात.

पाणचक्कीला पोहोचे पर्यंत खुपच काळोख झाला होता. त्यामुळे फोटो आले पण ते इथे टाकण्यासारखे नाही आलेत. 😦 पण एक व्हिडीओ घेतलाय ह्या पाणचक्कीचा.

क्रमश: (पुढे-> वेरूळ)

2 thoughts on “औरंगाबाद परिसर – वेरूळ – अजंठा- पैठण (2) : बीबी का मकबरा आणि पाणचक्की

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदला )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदला )

Connecting to %s